دروغ حتا تا فرانکفورتا آلگماینه!

یادداشت احمد طاهری در اف.آ.چت را خواندم. به یاد حرف‌های محسن مخملباف در کلیپ انتخاباتی سینماگران افتادم. طاهری هم همان حرف‌های مخملباف را تکرار می‌کند و در این یادداشت می‌نویسد: «به سرعت هر دبیرستانی‌ای دانست، موسوی به عنوان نخست‌وزیر در طول هشت سال جنگ، کارش را چنان به خوبی انجام داد که کسی گرسنه‌گی نکشید.»

من نمی‌دانم این اعتماد به نفس در عین بی‌سوادی و بی‌خبری از کجا می‌آید؟ من نمی‌دانم چطور می‌شود به این راحتی به مردم دروغ گفت؟ من نمی‌دانم چطور می‌شود در مقابل بچه‌هایمان این‌قدر نامسئولانه حرف بزنیم؟ هر کسی که آغاز دهه‌ی 70 در یک شرکت بی‌اهمیت ِ خصوصی کار می‌کرد می‌دانست سال 71، یعنی 3 سال پس از جنگ، به یک باره مدیرعامل‌ها به کارمندهاشان هشدار دادند، کمربندها را سفت ببندند. این هشدار را همه شنیدیم که تا حال از پول خزانه‌ای خرج شده که شاه پر کرده بود. تا حال از درآمدی می‌خوردیم که شاه در خزانه ریخته بود. چرا به مردم دروغ می‌گوییم؟ چرا نمی‌گوییم تا سه سال بعد از موسوی هم اوضاع اقتصادی خوب بود، چون خزانه هنوز پر بود؟

نکند ما ایرانی‌ها موهایمان را در آسیاب سفید می‌کنیم؟ یعنی متوجه نیستیم بخش بزرگی از مصیبت‌هایی که می‌کشیم ناشی از عمل‌کرد خام خود ماست؟ چرا یادمان می‌رود کسی که فکر نمی‌کند، تحقیق نمی‌کند و بر اساس احساسات‌اش عمل می‌کند، همیشه از یک سوراخ گزیده می‌شود؟ چه‌قدر تجربه‌ی تکراری؟

ایرانی‌ها استاد سرکوب هستند. سرکوب عقل و احساسات‌شان؛ هر دو. سرکوب تاریخ! دقت کرده‌اید چه‌قدر بیوگرافی‌نویسی در ایران بی‌رونق است؟ ایرانی خودش را درگیر گذشته نمی‌کند. سرکوب دو شکل دارد: سعی در فراموشی یا سعی در پاک کردن نکات منفی. کسی که تنها جنبه‌های مثبت ِ فردی یا حادثه‌ای را به خاطر بسپارد تن به سرکوب داده است. این آشتی با گذشته نیست؛ خفه کردن رنجی ست که توسط کسی یا چیزی به تو تحمیل شده است. تنها کسی قادر است با گذشته‌اش آشتی کند که خاطره‌ی دردها را در ذهن‌اش زنده نگه دارد و بگوید، با این حال می‌گذرم. کسی که بگوید، خوب بود، یاد گرفتم، می‌خواهد خاطره‌ی درد را فراموش کند. نیچه می‌گوید: «آن‌چه مرا نمی‌کشد، قوی‌ترم می‌کند.» این جمله اعترافی ست به کشنده بودن یک چیز، یک امر، واقعه که وقتی می‌گذرد، اگر بگذرد، قوی‌تر از آن بیرون میایی. اذعان به دردناک بودن امری و در عین حال اعتراف به بار تجربه‌زای آن.

نیچه دفعه‌ی بعد می‌داند با آن امر دردناک چه‌گونه مقابله کند.

پی نوشت: این پست پیش از انتخابات و جنبش اخیر نوشته شده.